Transport i logistyka

1. Szlaki komunikacyjne: cztery domeny, jedna zasada wąskiego gardła

Kolej

Kolej przewozi duże wolumeny i ciężkie ładunki na długich dystansach. W przypadku obrony sojuszniczej rośnie presja na węzły: stacje rozrządowe, punkty przeładunkowe, nastawnie, systemy sterowania ruchem i zasilanie kolei.

Drogi

Drogi pozostają elastyczne, ale wrażliwe: mosty, węzły autostradowe, tunele, miejsca obsługi podróżnych i dojazdy do składnic stają się wąskimi gardłami.

Drogi wodne i porty

Porty i śródlądowe drogi wodne umożliwiają transporty masowe, ale zależą od śluz, mostów, pilotów, systemów IT i zabezpieczonych dojazdów.

Drogi lotnicze

Transport lotniczy jest szybki, ale ma ograniczoną przepustowość i jest silnie regulowany. W sytuacji rzeczywistej liczy się włączenie w uzgodnione procedury oraz zabezpieczenie lotnisk i dróg dojazdowych.

2) Pierwszeństwo i sterowanie: co obowiązuje i kiedy?

W czasie pokoju kompetencje w zakresie kierowania ruchem należą co do zasady do organów cywilnych. Podczas przemarszu kolumn wojskowych centralną rolę odgrywa policja, która tak reguluje ruch drogowy, aby kolumny mogły przejechać.

Jednocześnie istnieją uprawnienia specjalne w niemieckich przepisach ruchu drogowego, które umożliwiają m.in. Bundeswehrze i zakontraktowanym przewoźnikom określone odstępstwa, nie zastępują jednak „automatycznie” każdej cywilnej reguły.

W przypadku obrony sojuszniczej lub stanu obrony priorytety się przesuwają: przerzuty niezbędne do obrony uzyskują faktyczne pierwszeństwo w korzystaniu z infrastruktury. Właśnie dlatego planowanie kładzie nacisk na wczesne uzgadnianie tras, nośności mostów, punktów postoju i zbiórki oraz środków ochrony.

3) Host Nation Support: logistyka jako podstawowe zadanie państwa

W ramach Host Nation Support (HNS) Niemcy świadczą wsparcie na rzecz sił sojuszniczych, np. przy planowaniu i zatwierdzaniu przejazdów, zakwaterowaniu czy tankowaniu.

Dla strony cywilnej oznacza to, że procedury zatwierdzania i koordynacji, dostępne tereny, logistyka paliwowa, zaopatrzenie i ochrona muszą zostać połączone w solidną współpracę.

4) Convoy Support Center: postój, zaopatrzenie, naprawa

Według Związku Rezerwistów zdolności logistyczne Niemiec napotykają obecnie przeszkody strukturalne i organizacyjne. Na potrzeby przemarszów Convoy Support Center (CSC) opisywane są jako tymczasowe punkty postoju i zaopatrzenia. Służą m.in. do tankowania, wyżywienia, zakwaterowania i pomocy technicznej wzdłuż tras przemarszu, aby przerzuty pozostały przewidywalne.

W cywilnych dyskusjach planowanie CSCczęsto okazuje się stykiem , na którym trzeba w praktyce wyjaśnić kompetencje, standaryzację, dostępność terenów i włączenie cywilnych usługodawców.

5) Logistyka cywilna pod presją: personel, przepustowość, łańcuchy dostaw

Niedobór kierowców jako obciążenie wyjściowe

Już w normalnych warunkach w Niemczech odnotowuje się znaczny niedobór zawodowych kierowców (rzędu 100 000).

Dodatkowa presja w przypadku obrony sojuszniczej

W przypadku obrony sojuszniczej dostępność personelu może dodatkowo spaść, bo pracownicy są silniej związani obowiązkami w krajach pochodzenia albo działania z zakresu polityki bezpieczeństwa (np. szersze programy szkolenia wojskowego) wpływają na rynki pracy. Polska zapowiedziała na przykład plany wprowadzenia szkolenia wojskowego dla wszystkich dorosłych mężczyzn.

Dla logistyki istotne jest, że zawód „kierowca ciężarówki” jest w Europie niemal całkowicie zdominowany przez mężczyzn (98%). Ponadto wielu kierowców w międzynarodowym transporcie drogowym pracuje w modelach zatrudnienia z umowami w innych państwach UE (często w Polsce lub na Litwie), co dodatkowo komplikuje planowanie kadr w sytuacjach kryzysowych.
Ważne: Z tych punktów nie wynika automatycznie „powoływanie kierowców”. Pokazują one jednak, dlaczego firmy z branży transportu i zaopatrzenia powinny traktować redundancję kadrową i zdolność do pracy zmianowej w kryzysie jako część planowania odporności.

6) Infrastruktura krytyczna i „istotna dla obronności”: ochrona pozostaje głównie cywilna

Kluczowe nieporozumienie: Nie każda infrastruktura krytyczna lub istotna dla obronności jest w razie konfliktu automatycznie chroniona przez wojsko. Odpowiedzialność operatorów i cywilne zapobieganie zagrożeniom pozostają kluczowe, a siły wojskowe są związane przede wszystkim zadaniami wojskowymi. Zwiększa to znaczenie odporności operatorów (redundancja, praca awaryjna, części zamienne, utwardzanie cyber, koncepcje kontroli dostępu i ochrony obiektów), zwłaszcza w przypadku środków transportu i węzłów logistycznych.

Czemu służy ta podstrona

Ta strona porządkuje publicznie znane podstawy: które domeny transportowe są kluczowe, dlaczego ustalanie priorytetów w przypadku obrony sojuszniczej staje się nieuniknione, gdzie w czasie pokoju leżą kompetencje cywilne i z jakimi realistycznymi wąskimi gardłami firmy powinny liczyć się już dziś – bez ujawniania szczegółów operacyjnych.

Ustawy o przygotowaniu i zabezpieczeniu dostaw

Transport i logistyka: Ustawa o zabezpieczeniu transportu (VerkSiG)
VerkSiG tworzy ramy prawne, by w sytuacjach kryzysu i obrony sterować usługami transportowymi i zapewniać je tak, aby zdolność państwa do działania, zaopatrzenie i zadania obronne nie zawiodły z powodu braku mobilności. Dla obrony całościowej ma to kluczowe znaczenie, bo w sytuacji rzeczywistej przepustowość transportowa, szlaki i priorytety nie działają „rynkowo”, lecz muszą być organizowane w sposób skoordynowany, priorytetowy i pewny prawnie.

Energia: Ustawa o bezpieczeństwie energetycznym (EnSiG)
Energia jest warunkiem transportu i logistyki – od ruchu kolejowego przez zaopatrzenie w paliwo po łańcuch chłodniczy. EnSiG tworzy ramy prawne, by w sytuacji niedoboru tak sterować dostawami energii, żeby mobilność i zaopatrzenie nie zawiodły jednocześnie.

Woda: Ustawa o zabezpieczeniu dostaw wody (WasSiG)
Zakłócenia dostaw wody natychmiast wywołują potrzeby transportowe: woda awaryjna, beczkowozy, mobilne uzdatnianie, części zamienne i materiały naprawcze muszą szybko i niezawodnie dotrzeć na dotknięte obszary. Woda staje się więc problemem logistycznym, w którym dostępne szlaki, paliwo, prawa dostępu i priorytety decydują, czy zaopatrzenie się ustabilizuje, czy sytuacja będzie eskalować.

Żywność: Ustawa o zabezpieczeniu i zapasach żywności (ESVG)
Bez transportu nie ma zaopatrzenia: drogi, kolej, przeładunek, chłodzenie i paliwo decydują o dostępności na całym obszarze. ESVG ma znaczenie, bo wzmacnia państwowe ramy organizacyjnego zabezpieczenia żywności i ustalania priorytetów także przy zakłóconej logistyce.

Ustawa pocztowa (PostG) i Ustawa o telekomunikacji (TKG)

• PostG: Logistyka pocztowa i paczkowa jest częścią cywilnej rzeczywistości transportowej i w sytuacjach niedoboru może konkurować z innymi strumieniami logistycznymi. PostG stanowi sektorowe ramy organizacji logistyki pocztowej.
• TKG: Transport i logistyka są sterowane cyfrowo (dyspozycja, nawigacja, komunikacja, śledzenie) i bez telekomunikacji szybko przechodzą w tryb awaryjny. TKG dotyczy więc komunikacyjnego fundamentu sterowania logistyką.

Regulacje dotyczące odporności infrastruktury krytycznej (fizycznej i cyber)

• Ustawa ramowa o KRITIS dotyczy wymogów odporności fizycznej krytycznej infrastruktury transportowej oraz wzmacnia zarządzanie i nadzór.
• Dyrektywa NIS2 ma znaczenie, bo transport i logistyka są sterowane cyfrowo; zakłócenia cybernetyczne szybko przekładają się na realne wąskie gardła w przemieszczaniu i zaopatrzeniu.