Wspólna siła w czasie pokoju, kryzysu i wojny
Obrona całościowa oznacza, że bezpieczeństwo Niemiec nie jest zadaniem wyłącznie wojskowym. To zadanie ogólnopaństwowe, które w równym stopniu dotyczy federacji, krajów związkowych, gmin, gospodarki, organizacji i społeczeństwa obywatelskiego.
Koncepcja obrony całościowej obejmuje wszystkie cywilne i wojskowe działania służące obronie kraju i obronie sojuszniczej . Powstała już w czasie zimnej wojny, a w obliczu obecnych zagrożeń – od rosyjskiej wojny napastniczej po operacje hybrydowe – przeżywa strategiczne odrodzenie i zmianę akcentów.
Cel obrony całościowej
Celem jest przygotowanie państwa i społeczeństwa na kryzys i wojnę – poprzez odporność wewnątrz i zdolność odstraszania na zewnątrz. Zapewnia ona:
- sprawne funkcjonowanie struktur państwa,
- zaopatrzenie ludności,
- wojskową swobodę działania w kraju,
- oraz ochronę infrastruktury krytycznej.
Niemcy jako „węzeł logistyczny” i „państwo-gospodarz (Host Nation)“ w NATO ponoszą szczególną odpowiedzialność: trzeba przerzucać wojska, opatrywać rannych i zabezpieczać łańcuchy dostaw – w realnych warunkach hybrydowego pola walki, które od dawna obejmuje także przestrzeń informacyjną i spójność społeczną.
Cywilne i wojskowe – nierozłączne
Schemat obrony całościowej (patrz wyżej) pokazuje wyraźnie: nie chodzi tylko o czołgi i koszary. Obrona cywilna – np. ochrona ludności, zaopatrzenie, utrzymanie funkcji państwa – jest równie ważna jak wojskowa. Oba obszary są organizacyjnie samodzielne, ale mimo to muszą działać w sposób ściśle ze sobą powiązany .
Najważniejsze obszary zadań
Obrona cywilna
- Utrzymanie funkcji państwa i rządu
- Ochrona ludności i pomoc w razie katastrof
- Zapewnienie dostaw prądu, wody, żywności i leków
- Wsparcie operacji wojskowych
Obrona militarna
- Narodowa obrona terytorialna
- Niemcy jako baza operacyjna
- Obrona sojusznicza w kraju i w rejonie działań
- Integracja ze strukturami dowodzenia NATO
Wniosek: obrona zaczyna się w domu
Nowe rozumienie bezpieczeństwa wymaga, by fundamenty kłaść nie dopiero w czasie wojny, lecz już w czasie pokoju. Odporne struktury państwa, przygotowana administracja, sprawna infrastruktura, kompetentne struktury rezerwy i społeczeństwo obywatelskie gotowe do obrony stanowią kręgosłup obrony całościowej.
Należą do tego:
- regularne ćwiczenia cywilno-wojskowe
- sztaby kryzysowe zdolne do koordynacji
- całościowy obraz sytuacji Niemiec jako podstawa decyzji
Obrona to sprawa całego społeczeństwa
Bez udziału całego społeczeństwa każdy plan – także OPLAN DEU – – pozostaje koncepcyjnym szkieletem bez siły wykonawczej. Obrona całościowa może działać dopiero wtedy, gdy miasta, firmy, placówki opiekuńcze, media oraz obywatele są przygotowani.
Bundeswehra nie obroni Niemiec sama. Dlatego potrzebujemy solidnej infrastruktury cywilnej, jasnego podziału ról, wiarygodnej komunikacji – i wspólnej świadomości, że bezpieczeństwo jest zadaniem nas wszystkich.
Wspólna odpowiedzialność – w praktyce
Obrona całościowa to nie tylko koncepcja strategiczna, lecz zadanie operacyjne dla wszystkich szczebli społeczeństwa. Oznacza to, że odpowiedzialność ponoszą także sektor prywatny, samorządy i ludność cywilna – nie jako aktorzy drugoplanowi, lecz jako filary odpornych Niemiec.
Dla firm
Utrzymać ciągłość działania
Firmy nie tylko odczuwają skutki kryzysów – mają kluczowe znaczenie dla ich przezwyciężenia. Łańcuchy dostaw, logistykę, zaopatrzenie w energię czy bezpieczeństwo IT można utrzymać tylko wtedy, gdy firmy są przygotowane.
Przykład
Jeśli w stanie obrony zabraknie znacznej części personelu opiekuńczego, kierowców ciężarówek lub specjalistów IT z powodu służby rezerwowej, ewakuacji lub awarii infrastruktury, zaopatrzenie zostaje zakłócone. Odpowiedzialność za środki ochronne – takie jak zabezpieczenie budynków, zasilanie awaryjne czy personel zastępczy – nie spoczywa na wojsku, lecz na samych przedsiębiorstwach. Ochrona infrastruktury krytycznej jest obowiązkiem cywilnym.
Dla gmin
Blisko ludzi – kluczowe znaczenie
Gminy są pierwszym punktem kontaktu obywateli z państwem – w czasie kryzysu bardziej niż kiedykolwiek. Organizują ewakuacje, schronienia tymczasowe, zaopatrzenie w wodę czy pomoc w razie katastrof. Dotychczas jednak struktury bardzo różnią się w zależności od regionu.
Przykład
W jednym kraju związkowym system ostrzegania syrenami jest dobrze rozbudowany, w innym brakuje planów awaryjnych na wypadek przerw w dostawach prądu. Federalizm prowadzi do różnych rozwiązań i przepisów – co zwiększa odpowiedzialność każdej gminy za zawczasu stworzone struktury, by zachować zdolność działania nawet wtedy, gdy władze krajowe są przeciążone.
Dla obywateli
Myśleć, wspierać, współdziałać
Ludność to nie tylko adresat państwowych działań ochronnych – jest częścią systemu bezpieczeństwa. Każdy, kto wie, co robić w sytuacji kryzysowej, może potem wesprzeć także sąsiadów – i w ten sposób wzmacnia cały kraj.
Przykład
Gdy zabraknie prądu, wody lub internetu, nikt nie może liczyć na to, że wojsko lub urzędy natychmiast udzielą pomocy. Przygotowanie – zapasy, sieci sąsiedzkie czy alternatywne źródła informacji – buduje wytrwałość i odciąża służby ratunkowe.
Więcej informacji
Tutaj znajdą Państwo zbiór źródeł, dokumentów i dodatkowych informacji na temat OPLAN i stanu obrony.